Reken-wiskundeonderwijs voor (potentieel) hoogpresterende basisschoolleerlingen

Bauke Milo, Mariëlle Reemers, Heleen Vinckemöller, Hans van den Berg
In: Volgens Bartjens. - Jrg. 39, nr. 4 (april 2020). - p. 41-53
De Inspectie van het Onderwijs onderzocht op 197 basisscholen hoe het reken-wiskundeonderwijs aan (potentieel) hoogpresterende leerlingen wordt vormgegeven. In dit onderzoek werd gekeken naar mogelijk effectieve onderwijskenmerken op 4 niveaus: de leraar, de les, de school en de leerling.
Het beeld dat na dit onderzoek is ontstaan is dat het huidige reken-wiskundeonderwijs deze leerlingen onvoldoende uitdaagt. De auteurs hebben de onderzochte kenmerken die bij kunnen dragen aan effectief reken-wiskundeonderwijs voor hoogpresterende leerlingen maar beperkt aangetroffen op de scholen. Op basis van deze bevindingen worden er een aantal aanbevelingen gedaan om het reken-wiskundeonderwijs voor deze leerlingen te versterken.
Open hier het artikel

Talent. - Jrg. 22, nr. 2 (2020)

Aanpak op de grens van zorg en onderwijs : hoogbegaafdheid én thuiszitter

Bespreking - door Femke Hovinga - van Feniks Talent, een expertisecentrum voor (hoog)begaafde onderpresteerders, uitvallers en (bijna) thuiszitters. Besproken worden: onderpresteren, de invloed van de school, begeleiding van leerlingen en hoe leerlingen die thuiszitten terug kunnen komen in de samenleving. Allereerst worden drie factoren genoemd die ervoor zorgen dat hoogbegaafde leerlingen uiteindelijk uitvallen, omdat zij aan het begin van de basisschool niet meer cognitief betrokken zijn. Deze factoren zijn: de push, bijvoorbeeld langere tijd onvoldoendes halen; de pull, hierbij gaat het om invloeden buiten de school; en de fall out, dit betekent dat leerlingen de zin van school of het leerproces niet meer goed zien en daardoor de betrokkenheid langzaam verliezen. Dit laatste risico is groter op scholen met onvoldoende ondersteuning.
Voor leerlingen die op school hun potentieel niet goed in kunnen zetten, is er expertisecentrum Feniks Talent. Het doel van Feniks Talent is om hoogbegaafde thuiszitters in hun ontwikkeling te begeleiden. Dit kan terug naar school zijn, maar ook andere routes komen regelmatig voor. Jongeren komen met een zorgvraag, waarbij hun (hoog)begaafdheid de grootste trigger is. Gedurende het programma werken jongeren aan diverse ontwikkelpunten en vaardigheden. Er zijn gesprekken met hun trajectbegeleider, ze nemen deel aan het groepsprogramma om vaardigheden te ontwikkelen én bereiden zich in veel gevallen voor op terugkeer naar het onderwijs. Door Feniks Talent komen hoogbegaafde leerlingen in contact met andere leerlingen, waardoor zij kunnen communiceren met cognitief gelijken.
Artikel op p. 38-41 in Beter Begeleiden, nr. 6 (december 2019).

Kun je hoogbegaafdheid herkennen aan kindertekeningen?

Sven Mathijssen
In: Talent. - Jrg. 22 (2020), nr. 1 (januari). - p. 23-25
Het signaleren van hoogbegaafde kinderen en hun behoeften blijkt een moeilijke opgave, omdat het niet altijd tot uiting komt in de klas en testscores. Hoogbegaafdheid komt niet altijd tot uiting in bijvoorbeeld Cito-scores of testresultaten. Aanwijzingen hiervoor lijken echter ook in tekeningen verstopt te zitten. Ontwikkelingspsycholoog Sven Matthijsen verdiept zich al lange tijd in de wereld van het beeldende kind, en of er aanwijzingen voor hoogbegaafdheid in tekeningen zitten. In het artikel wordt verteld over de voortgang van dit onderzoek. Er zijn verschillende scoringssystemen en manieren van analyse die hierbij gebruikt kunnen worden. In de eerste vergelijkingen van het 'teken-IQ' kwam er geen verschil naar voren. Om deze reden is er nieuw onderzoek gedaan, lettend op bepaalde kenmerken in tekeningen. Hier kwamen een aantal kenmerken uit die alleen door hoogbegaafde kinderen worden getekend, maar de conclusies zijn voorzichtig omdat deze kenmerken niet veel getekend werden. Deze bevindingen zijn wel weer een aanzet voor een vervolgonderzoek over bijzondere kenmerken in tekeningen.
Het tijdschrift is op papier in het kenniscentrum te lezen.

Slim onderpresteren aanpakken - basisschooleditie : begeleidersboek

Tania Gevaert, Ophélie Desmet
Antwerpen/Apeldoorn : Garant, 2020. - 192 p.
ISBN 9789044137149
In dit lespakket worden oefeningen besproken die de leerkracht of begeleider binnen en buiten de school in kan zetten omtrent onderpresteren. Onderpresteren begint vaak al erg vroeg. Leerlingen gaan uitdagingen uit de weg of ze gedragen zich faalangstig. Het boek wordt verteld aan de hand van een aantal superhelden, welke de lezer meenemen in hun leefwereld. Ze vertellen over de moeite die ze hebben bij het leren en ze reiken tips aan. De namen van de superhelden zijn Anna Angstige, Ulrike Uitsteller, Erik Eigenzinnige, Peter Perfectionist en Olivia Oogappel. In het boek worden werkvormen besproken die kunnen worden toegepast in de praktijk. Er kan mee worden gewerkt in kleine groepjes en individueel. De auteurs hebben ook een boek over onderpresteren geschreven voor het voortgezet onderwijs.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 17,40

Misdiagnose en dubbeldiagnose bij hoogbegaafdheid : onderscheid en overlap met bijkomende (psychische) problematiek

James T. Webb, Edward R. Amend, Paul Beljan
2e dr. - Assen: Van Gorcum, 2020. - 400 p.
1e dr.: 2013
ISBN 9789023256076
 Dit handboek probeert zorgprofessionals en ouders te helpen verhelderen of het vaak eigenzinnige gedrag van hoogbegaafde kinderen ten dele voortkomt uit een bepaalde stoornis. Hierbij worden adviezen gegeven voor toepassing van deze kennis in de praktijk. Deze tweede editie is geheel herzien, aansluitend bij zowel de DSM-5 als de ICD-10, en is uitgebreid met hoofdstukken over verslaving, auto-immuunproblemen en leerstoornissen. Belangrijke onderwerpen zijn hierbij: Diagnoses die vaak bij hoogbegaafde kinderen en volwassenen worden gesteld. Typerende eigenschappen van hoogbegaafde kinderen en volwassenen. Kenmerken van gangbare misdiagnoses. Dubbel bijzonder zijn, bijvoorbeeld met hoogbegaafdheid én leermoeilijkheden. Richtlijnen om misdiagnostiek te voorkomen. Problemen in de ouder-kindrelatie. Problematiek bij hoogbegaafde volwassenen. Het selecteren van een begeleider of zorgprofessional. Deze druk is een vertaling van de nieuwste Amerikaanse druk en de vertalers zijn Nederlandse experts die de informatie hebben omgezet naar de Nederlandse situatie.
Dit boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 48,-