Hoogbegaafd of ontwikkelingsvoorsprong

Petra van de Kraats-Hop
Alphen aan de Rijn : Betelgeuze, 2021. - 136 p.
ISBN 9789087080846
Het uitgangspunt van de auteur voor het schrijven van dit boek over het jonge kind met ontwikkelingsvoorsprong is leerkrachten te helpen om zo vroeg mogelijk deze kinderen te signaleren en te kunnen anticiperen op de ontwikkelingsvoorsprong van het betreffende kind. De auteur wil met voorbeelden laten zien hoe het onderwijsaanbod aan deze kinderen zodanig kunt afstemmen dat het kind in al zijn facetten tot ontwikkeling kan komen. Waarin niet alleen de cognitieve ontwikkeling een rol speelt maar vooral het welbevinden aandacht krijgt.
Er wordt kennis over gedeeld over ontwikkelingsvoorsprong wat tot uiting kan komen in hoogbegaafdheid. Leerkrachten krijgen handvatten om de voorsprong in cognitieve ontwikkeling te signaleren en daarnaast aandacht te houden voor de visuele-, de motorische, de sociaal- emotionele - en de taal-ontwikkelingsgebieden, om het kind in balans te laten ontwikkelen. Wanneer de ontwikkeling in beeld is, kijkt de leerkracht naar de executieve functies. De auteur stelt namelijk dat hoe intelligent een kind ook is, het zal de executieve functies nodig hebben en deze leren te ontwikkelen om iets met zijn intelligentie te kunnen doen. Het aanbod dat geboden wordt, wordt afgestemd op de behoefte van het kind dat zelf wil ontdekken en doen.
Tussendoor worden inkijkjes in praktijksituaties gegeven waar de leerkracht probeert een ‘krachtige leeromgeving’ te creëren waarin het kind met ontwikkelingsvoorsprong tot leren kan komen. De praktijkvoorbeelden komen vanuit eigen ervaring van de auteur en observaties binnen de onderwijspraktijk.
Niet aanwezig in het kenniscentrum, het boek kost € 24,95

Uitdagende peuters en kleuters uitdagen : (on)gewenst gedrag bij een ontwikkelingsvoorsprong

Marijne Sammels, Willeke Rol
Apeldoorn : Garant, 2021. - 205 p.
ISBN 9789044138443
Peuters en kleuters die voorlopen in hun ontwikkeling ten opzichte van leeftijdsgenoten kunnen tegelijkertijd ingewikkeld en/of ongewenst gedrag laten zien. Het feit dat deze twee aspecten met elkaar verband houden is niet altijd even duidelijk. Ondersteuning of correcties die bij de meeste kinderen goed werken, blijken bij deze kinderen weinig effect te hebben of zelfs tegengesteld te werken. Uitgangspunt van het boek is om kennis en inzicht te geven in het gedrag en de behoeften van pientere peuters en kleuters. Daarnaast biedt het praktische handvatten voor een passende begeleiding van deze kinderen in de groep. Er wordt uitgelegd wat een ontwikkelingsvoorsprong is en hoe deze te herkennen. Er wordt beschreven hoe en waarom de ontwikkeling bij uitdagende peuters en kleuters anders verloopt dan bij andere kinderen. Hierbij wordt er een koppeling gelegd tussen diverse theorieën en de praktijk.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,50.

Bijdehante baby's en pittige peuters : herkennen van een ontwikkelingsvoorsprong bij jonge kinderen

Lilian van der Poel-de Schipper
Nieuwolda: Leuker.nu, 2018. - 184 p.
ISBN 9789462546615
Beschrijving van de XL-signaleringslijst voor het herkennen van een ontwikkelingsvoorsprong bij baby's en peuters. In dit boek zijn tientallen voorbeelden te vinden die zichtbaar maken hoe een ontwikkelingsvoorsprong eruit zou kunnen zien. Met behulp van de XL-signaleringslijst kan het kind in zijn geheel worden bekeken en wordt er niet alleen naar cognitieve aspecten gekeken. Deze lijst richt zich op het hele wezen van het kind, op zijn denken en op wie hij is. Op deze manier wordt er aandacht besteed aan de complete ontwikkeling. Het eerste deel van het boek biedt een theoretisch kader. Aan de orde komt ondermeer: het belang van vroegsignalering; volgen van de ontwikkeling en aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van een kind vanuit de naaste zone van ontwikkeling; kenmerkend gedrag bij een ontwikkelingsvoorsprong; en het profiel en het belang van de relatie tussen pedagogisch medewerker en het kind. Het tweede deel van dit boek gaat in op de praktijk van het signaleren en begeleiden van jonge kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan de rol van ouders. In de bijlagen zijn naast de XL-signaleringslijst ook andere documenten te vinden zoals voor het doen van observaties en het maken van plannen. 
Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs € 32,50

Bloomen met kleuters : werkboek : op ieder gewenst moment verrijking bieden met de taxonomie van Bloom

Fanny Cattenstart, Marieke Groenewold
 Amsterdam : Expertgroep Ontwikkelingsvoorsprong, 2019 . - 95 p.
Met 4 sets Bloomkaarten.
Hulpmiddel voor leerkrachten om ieder gewenst moment verrijking te kunnen aanbieden aan kleuters, gebaseerd op de taxonomie van Bloom. Aan de hand van voorbeelden oefent de leerkracht met het toepassen van de zes denkvaardigheiden: onthouden, begrijpen, toepassen, analyseren, evalueren, creëren. Verschillende lesactiviteiten komen aan de orde, zoals het spelen in hoeken, het gebruiken van spelmateriaal en buitenspelen. Bij elke activiteit worden voorbeelden gegeven van vragen en opdrachten bij de zes verschillende Bloomniveaus.
Plek in kenniscentrum: Hoogbegaafdheid : jonge kind

Wat is jouw talent? : een boek voor jonge hoogbegaafde kinderen en hun ouders

Gloria van Donge
Steenwijk : 248media uitgeverij, 2019. - 136 p.
Vijf prentenboeken in een band voor jonge hoogbegaafde kinderen en hun ouders (of leerkrachten). De verhalen gaan over kinderen die hulp nodig hebben om de problemen te begrijpen die met hun talenten samenhangen en die hun sterke punten moeten leren waarderen in plaats van dat ze zich alleen maar op hun zwakke punten richten. Na elk verhaal volgen er een aantal pagina’s voor het kind met activiteiten en vragen, evenals een aantal pagina’s voor ouders (of leerkrachten) met informatie over het betreffende onderwerp en tips voor waar ze met het kind over kunnen praten. Dit boek wil kinderen helpen om een positief zelfbeeld te krijgen en zichzelf te accepteren zoals ze zijn. In elke boekje staat een ander personage centraal.
5 delen kosten € 79,95

Intakevragenlijst en gespreksplaat voor de onderbouw

• De intakevragenlijst kleuters (SLO 2018) maakt de voorsprong of achterstand van een kleuter duidelijk.
  Open de Intakevragenlijst kleuters
• De vernieuwde gespreksplaat geeft informatie, tips, theorieën en hulpmiddelen. De vragen die aan de orde komen: Hoe herken je potentie bij een kind? Zijn talenten altijd zichtbaar? Hoe begeleid je talentvolle kinderen?
  Open de gespreksplaat Hoe zie jij talenten bij jonge kinderen

Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

Sam Tomlow
Zeist : Christofoor, 2019. - 175 p.
Hoe kun je als ouder en als leerkracht een kleuter met een ontwikkelingsvoorsprong ondersteunen? Welke onderwijsvraag stelt dit kind?
Geschreven vanuit de visie van het vrije schoolonderwijs. De auteur gaat in op het in gebruik nemen van het eigen lichaam en de onderste vier zintuigen en hoe dit van invloed is op de ontwikkeling van het kind.
Prijs: € 13,--

Denktijd : voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong in groep 1, 2 en 3

Nina Tearney, Yvonne Kolk
Drachten : Eduforce, 2019. - 408 p.
ISBN 9789492990068
Opdrachtkaarten die een beredeneerd leerstofaanbod bieden voor kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong in groep 1, 2 en 3.
Met verschillende thema's, werkwijzen en leerstijlen. Eenvoudig aan te passen aan het thema in de klas. Overzichtelijk en laagdrempelig.
In de map vind je 115 leskaarten met daarop de personages Ole en Fien, twee slimme en leergierige olifantjes. Ze worden graag uitgedaagd om op een andere manier te leren: leren leren, leren denken, leren leven.
Om de kinderen een gestructureerde werkwijze aan te leren kun je gebruik maken van het stappenplan. Dit stappenplan is gebaseerd op de ‘Beertjesmethode’ van Meichenbaum, aangepast aan Denktijd met afbeeldingen van Ole.
Prijs: € 124,81

Uitdagend onderwijs aan pientere peuters en kleuters [Webvideo]

Leraar24, 2017. - 1 filmpje 5(:04 min.)
Uit de praktijk blijkt dat sommige jonge kinderen zich sneller ontwikkelen en nieuwsgieriger zijn dan andere kinderen. Deze pientere peuters en kleuters behoeven meer of andere uitdaging. Op basisschool De Appelgaard in Nijkerk zijn ze daarom begonnen met een peuter – en kleuter plusklas. Via onderzoekend en ontwerpend leren wordt er tegemoet gekomen aan de ontwikkelingsvoorsprong van deze kinderen. Leerkracht Alieke de Jong heeft subsidie en begeleiding van het LerarenOntwikkelFonds gekregen om ‘De pientere peuter – en kleuterklas’ te kunnen vormgeven. Ga naar het filmpje

Intakevragenlijst kleuters

SLO heeft een 'Intakevragenlijst Kleuters' ontwikkeld om kinderen vroegtijdig in beeld te brengen, waarbij ook aandacht is voor het signaleren van een ontwikkelingsvoorsprong bij kleuters. Door de ontwikkeling van kleuters vanuit het perspectief van ouders en leerkracht goed in beeld te brengen, kan onderwijs en begeleiding goed afgestemd worden op de ontwikkelingsbehoeften van het individuele kind. De diversiteit in ontwikkeling op het moment dat kleuters aangemeld worden bij een basisschool is groot. Op de verschillende ontwikkelingsgebieden (bijv. cognitief, motorisch, sociaal en emotioneel) kan het verschil zich manifesteren als een achterstand in ontwikkeling ten opzichte van leeftijdgenoten. Eveneens kan het duidelijk worden dat er sprake is van een ontwikkelingsvoorsprong. De 'Intakevragenlijst kleuters' is voortgekomen uit de vraag van scholen en begaafdheidsexperts. De nieuw ontwikkelde tool is geëvalueerd door (begaafdheids)experts en leerkrachten. In de vragenlijst zijn speciffieke vragen uit de 'Beginkenmerkenlijst' van Mooij & Smeets (1997) opgenomen die duiden op een ontwikkelingsvoorsprong bij kleuters. De beginkenmerkenlijst is onderzocht en toegepast door Ton Mooij in meerdere projecten en is op meerdere basisscholen reeds in gebruik met positieve resultaten (Mooij, 2011, 2013; Schouten, 2011; Dijkstra 2016). Open de Intakevragenlijst kleuters

Slagvaardig met snelle kleuters : voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

Marian Habermehl, Lilian van der Poel
Utrecht : Schoolsupport, 2017. - 240 p.
ISBN 9789065081193
Boek met theorie en praktijkvoorbeelden over de signalering en begeleiding van kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong. In deel 1 wordt ingegaan op de praktijk. Dit deel bevat:
•Het belang van en aandachtspunten bij het signaleren van snelle kleuters.
•Koppeling snelle kleuters en het observatie- en registratiesysteem Kijk!
•Een volledig uitgewerkt signalerings- en begeleidingsinstrument.
•XL-signaleringslijst en interpretatie van deze lijst.
•Informatie over het vaststellen van de leer- en ontwikkelbehoeftes op basis van de XL-signaleringslijst en het vaardighedenschema en de zijnskenmerken.
•Mindset
•Passend werk: het aanpassen van het lesaanbod
•Handvatten en tips bij gesprekken
•De overgang naar groep 3
•Overdrachtsformulier
Deel 2 bevat achtergrondinformatie over hoogbegaafdheid en verschillende theorieën over leren passeren de revue, ondermeer de theorie van Renzulli en Mönks; het Delphi Model; de theorie van Tessa Kieboom over denkluik en zijnsluik.
Prijs: € 99,95

Het uiltje dat (te) knap is

Folkert Oldersma
Beets : Bureau voor Levend Leren, 2016. – 37 p.
Een voorlees- en prentenboek over hoogbegaafdheid. Het verhaal gaat over het uiltje Ove, die een hoogvlieger is. Daardoor wordt hij niet begrepen, voelt hij zich anders dan de andere dieren. Op school, thuis, bij het spelen. Het maakt hem verdrietig en boos. Buiten het bos ontmoet hij het mensenkind Jonathan. Samen weten ze het bos te redden en dan blijkt hoogvlieger-zijn toch zo zijn voordelen te hebben. Dit boek wil hoogbegaafde kinderen herkenning bieden en problemen, waar het jonge intelligente kind mee kan worstelen, bespreekbaar maken. In het boek is aanvullende informatie opgenomen over kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong en hoogbegaafdheid bij jonge kinderen.
Plek in kenniscentrum: Hoogbegaafdheid Jonge kind

Slim kleuteren

Hierin is aandacht voor signalering, aanbod, begeleiding en praktische aanpassingen voor je materialen en activiteiten. Elke maand wordt in de nieuwsbrief een deel van ‘Slim Kleuteren’ (de vernieuwde uitgave van ‘Hoogbloeiers’) een deel gepubliceerd. In januari 2016 is de publicatie compleet verschenen!

Wat kun je verwachten van deze nieuwe publicatie:
In iedere nieuwsbrief komt een hoofdstuk dat in drie gedeeltes is opgesplitst: een stukje theorie, vervolgens wordt er een koppeling naar de praktijk gemaakt en in het laatste gedeelte wordt beschreven hoe je een bestaand ontwikkelingsmateriaal kunt verrijken.
Een nieuwsbrief gemist? Geen bezwaar. Op deze website vind je alle hoofdstukken terug, wanneer de nieuwsbrief is verschenen.

Slim kleuteren:
September: Inleiding Slim Kleuteren
Oktober: Hoofdstuk 1
November: Hoofdstuk 2
Januari 2016: Hoofdstuk 3

Welke onderwerpen komen in de volgende nieuwsbrief aan bod?
• Theorie: Slimme kleuters een voorsprong of hoogbegaafd?
• Praktijk: Stellingenkaartjes: misvattingen over kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong
• Ontwikkelingsmateriaal verrijken: leeg format om zelf ontwikkelingsmateriaal te verrijken en Berenspel

Signaleringsinstrument ontwikkelingsvoorsprong bij jonge kinderen

Er is voor consultatiebureaus een kaartenset (signaleringsinstrument) ontwikkeld die een snellere en betere indruk geeft van een ontwikkelingsvoorsprong. De kaarten zijn ingedeeld naar leeftijd en onderwerp en zijn overzichtelijk. Het instrument heet 'Kleine kinderen grote sprongen'. Lees meer