Hoogbegaafden vallen uit in onderwijs: ‘Je hoort zo vaak: maar jij bent toch juist zo slim?’

Tien procent van de leerlingen is meer - of hoogbegaafd. Zij passen vaak niet in het huidige onderwijssysteem. Dat moet anders, vinden ook hoogbegaafden zelf. ,,Ik heb veel trajecten doorlopen in mijn schooltijd, dat wil ik andere kinderen besparen.”
Artikel van Bart Gotink in Brabants Dagblad, 3 februari2022
Open Hoogbegaafden vallen uit in onderwijs: ‘Je hoort zo vaak: maar jij bent toch juist zo slim?’

SiDi PO : toolbox cognitief talent

Jan Kuipers
Drachten : Eduforce, 2019
Opvolger van de Sidi-3, een signalerings- en diagnostisch instrument voor (hoog)begaafde leerlingen. Het wil een beeld geven van talenten en persoonlijkheidskenmerken van leerlingen, op zowel cognitief als mentaal/emotioneel en sociaal vlak. Het uitgangspunt van de SiDi PO is dat er een onderscheid wordt gemaakt in drie fasen: de signalering, de algemene diagnose en de verdiepende diagnose. In elke fase kan gebruik worden gemaakt van een aantal tools om tot een goed beeld te komen. Elke tool begint met een onderzoeksvraag. Er is een keuze uit 10 tools waarmee leerkrachten met ouders en kind kunnen nagaan of er sprake is van een leervoorsprong/hoge begaafdheid en welke belemmeringen er eventueel zijn. Daarbij is het uitgangspunt dat de leerkracht regisseur is. SiDi Po is een online instrument. SiDi PO is geen protocol, waarbij alle stappen verplicht gezet moeten worden, maar een toolkit van instrumenten, waar naar eigen behoefte gebruik van gemaakt kan worden. Bij de scores worden adviezen gegeven en er kunnen eenvoudig leerlingdossiers aangemaakt worden. Het dossier kan opgeslagen worden in het leerlingvolgsysteem van de school. De oudervragenlijsten kunnen naar de betreffende ouders gemaild worden en komen automatisch op de juiste plaats terug.  
BCO heeft geen abonnement op SIDI PO, er kan een (demo)account aangemaakt worden

Intens, authentiek en vrij : Hoogbegaafd in deze wereld

Renata Hamsikova
Zwaag : Ieku Advies, 2020. - 440 p.
ISBN 9789080417458
Hoogbegaafde kinderen worden vaak niet begrepen en passen zich aan aan de maatschappij. Hierdoor wordt hun potentieel niet ten volle benut. In dit boek wordt geschetst wat hoogbegaafd zijn betekent. De auteur stelt dat het niet alleen om verrijking en verdieping gaat, maar dat opvoeding en begeleiding van een hoogbegaafde dieper gaat en breder is dan dat. Hamsikova wil laten zien wat nodig is om authentiek en vrij te zijn als hoogbegaafde en hoe ouders en onderwijsgevenden kinderen hiermee kunnen helpen.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 65 euro.

Basisboek hoogbegaafde adolescenten : de theorie in de praktijk

Hanneke Berens, Lijnie Reijers, Dorien Oskam
Dordrecht : Instondo, 2021
ISBN 9789463172042
Bijdrage aan een beter begrip van hoogbegaafde adolescenten. Vanuit verschillende invalshoeken wordt er tot een plan gekomen voor en met de hoogbegaafde adolescent. Het boek is een praktische uitwerking van het paradigma: ‘één gezin - één plan’. Het is een gids voor ouders, docenten, hulpverleners en anderen die met hoogbegaafde adolescenten te maken hebben. Maar ook voor de adolescent zelf, het boek wil hen (h)erkenning bieden. Aan de hand van verschillende thema’s, waaronder motivatie, eenzaamheid en vertrouwen, wordt er vanuit verschillende perspectieven een beeld geschetst waar hoogbegaafde adolescenten mee te maken hebben en hoe het beste bij hun behoeften aangesloten kan worden. Het boek is geschreven vanuit de praktijk en vervolgens aangevuld met onderliggende theorie. Er worden handvatten geboden en tips gegeven voor de opvoeding, de onderwijspraktijk en de hulpverlening. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een aantal reflectievragen om het besproken thema te kunnen vertalen naar de alledaagse (werk-)praktijk.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 31,--

Week van de hoogbegaafdheid 6 t/m 14 maart 2021

Week met online en offline activiteiten waarin hoogbegaafdheid centraal staat. Dit kunnen activiteiten
over hoogbegaafdheid en ook voor hoogbegaafden zijn.
Deze staan vermeld op Weekvandehoogbegaafdheid

De kleine hoogbegaafdheid voor Dummies

Janet van Horssen-Sollie
Amersfoort : BBNC, 2020. - 160 p.
ISBN 9789045356945
In de kenmerkende dummies-stijl word je door de meest recente wetenschappelijke kennis over de levensloop van hoogbegaafdheid gegidst. Het boek behandelt onder andere wat hoogbegaafdheid is en hoe je het kunt herkennen, wat hoogbegaafde kinderen en volwassenen nodig hebben en hoe ze tot bloei kunnen komen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de verschillende levensfases. De auteur is levenslooppsycholoog en doet wetenschappelijk onderzoek naar de levensloop van hoogbegaafden.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 9,99

De lessen van Day a Week School : over het onderwijs aan cognitief getalenteerde kinderen

Jaap Verouden, Annelies de Muijnck,Stefan Heinink
Nieuwolda : Leuker.nu, 2020. - 126 p.
ISBN 9789463982054
Uitgave ter ere van het tienjarig bestaan van het onderwijsconcept Day a Week School (DWS) in Nederland. Nu, in 2020, krijgen honderden cognitief getalenteerde kinderen van bijna tweehonderd basisscholen binnen dit programma de kans om hun talenten te ontplooien en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Eén dag per week krijgen zij les van speciaal opgeleide leerkrachten. In kleine groepen met leerlingen die allemaal extra uitdaging nodig hebben, ligt het accent op het proces van leren, denken, samenwerken en het vergroten van het zelfbewustzijn en zelfvertrouwen. DWS biedt een passend aanbod voor kinderen die in het reguliere onderwijs niet volledig tot hun recht komen. Daarbij wordt gekeken naar het hele samenspel van leerprestaties, zijnskenmerken, denkstrategieën en sociale ontwikkeling. De leerlingen blijven vier dagen per week in hun eigen groep en krijgen daarnaast één dag gerichte aandacht. In tien jaar tijd zijn er lessen benut en ontwikkeld en wisselden de DWS-leerkrachten veel kennis en ervaring uit; niet alleen onderling, maar ook met de reguliere basisscholen. Die kennisdeling was een belangrijke motivatie voor het schrijven van dit boek. Het is bedoeld als een inspiratieboek en een doeboek, voor iedereen die in het primair onderwijs werkt en die zich meer wil verdiepen in het onderwijs aan cognitief getalenteerde leerlingen. Tegen een theoretische achtergrond worden er veel praktische handvatten gegeven om meer differentiatie aan te brengen in het onderwijs. Met de voorbeeldlessen kan direct aan de slag worden gegaan. Verschillende leerkrachten vertellen hoe zij DWS in de praktijk vormgeven. Het concept van de Day a Week School is oorspronkelijk ontwikkeld door Carol Cummings en Aileen Hoare en werd destijds ondergebracht bij de Britse vereniging van onderwijsadviseurs voor meer- en hoogbegaafden: NACE (www.nace.co.uk). Begin 2009 is het project naar Nederland gehaald door Het ABC, in samenwerking met drie Amsterdamse schoolbesturen uit de stadsdelen Noord, Centrum en Zuid.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 32,50

Leven met intensiteit

Susan Daniels, Michael M. Piechowski
Utrecht : Novilo, 2019. - 425 p.
ISBN 9789081916769
Uiteenzetting over de theorie van positieve desintegratie en hyperprikkelbaarheid van Kazimierz Dabrowski. Verschillende (Amerikaanse) auteurs bespreken in dit boek aspecten van Dabrowski's visie op emotionele ontwikkeling, gerangschikt in vier delen: de theorie zelf, de toepassing voor ouders en leerkrachten, de volwassenheid en recent onderzoek. Dit boek steunt sterk op de opvatting dat hoogbegaafde kinderen in staat zijn tot een optimale zelfverwezenlijking, maar daarin vaak niet begrepen of gesteund worden door hun omgeving. Want die omgeving bestaat vaak uit mensen die qua 'meergelaagdheid' (Dabrowski's term om aan te geven dat mensen verschillen in niveau van ontwikkeling) minder ver zijn en dus weinig tot geen innerlijke groei nastreven. Het boek bevat vooral beschrijvingen van de mismatch tussen kinderen en hun omgeving.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,95

Misdiagnose en dubbeldiagnose bij hoogbegaafdheid : onderscheid en overlap met bijkomende (psychische) problematiek

James T. Webb, Edward R. Amend, Paul Beljan
2e dr. - Assen: Van Gorcum, 2020. - 400 p.
1e dr.: 2013
ISBN 9789023256076
 Dit handboek probeert zorgprofessionals en ouders te helpen verhelderen of het vaak eigenzinnige gedrag van hoogbegaafde kinderen ten dele voortkomt uit een bepaalde stoornis. Hierbij worden adviezen gegeven voor toepassing van deze kennis in de praktijk. Deze tweede editie is geheel herzien, aansluitend bij zowel de DSM-5 als de ICD-10, en is uitgebreid met hoofdstukken over verslaving, auto-immuunproblemen en leerstoornissen. Belangrijke onderwerpen zijn hierbij: Diagnoses die vaak bij hoogbegaafde kinderen en volwassenen worden gesteld. Typerende eigenschappen van hoogbegaafde kinderen en volwassenen. Kenmerken van gangbare misdiagnoses. Dubbel bijzonder zijn, bijvoorbeeld met hoogbegaafdheid én leermoeilijkheden. Richtlijnen om misdiagnostiek te voorkomen. Problemen in de ouder-kindrelatie. Problematiek bij hoogbegaafde volwassenen. Het selecteren van een begeleider of zorgprofessional. Deze druk is een vertaling van de nieuwste Amerikaanse druk en de vertalers zijn Nederlandse experts die de informatie hebben omgezet naar de Nederlandse situatie.
Dit boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 48,-

Positieve kijk op hoogbegaafdheid : themanummer JSW

JSW. - Jrg. 104 (2019-2020), nr. 5 (januari 2020) : themanummer

- De risico's van hypes : passend pedagogisch-didactisch handelen / Eleonoor van Gerven

- Hoe ondersteun je hoogbegaafden? : Cheeta's, konijntjes en gazelles / Femke van der Wilt

- Onderwijs op een begaafdheidsprofielschool : hoogbegaafden begeleiden / Hannie Kiers

- Aandacht voor het zelfbeeld : hoe zien kinderen zichzelf? / Anouke Bakx

- Vooruit lezers / Marieke Baselmans

https://www.jsw.nl/

Meer dan slim : talentgerichte begeleiding van hoogbegaafde kinderen en jongeren

Corry Wolters
Huizen : Pica, 2020, - 208 p.
ISBN 9789492525857
Beschrijving van hoe hoogbegaafde kinderen en jongeren begeleidt kunnen worden, zodat hun talent tot recht kan komen. Hoogbegaafde kinderen en jongeren hebben niet alleen een bovengemiddelde intelligentie; ze denken ook anders, ervaren de wereld anders én voelen anders. Vaak beleven ze indrukken en prikkels uit hun omgeving op een intense manier. Die intense beleving maakt dat deze kinderen sensitief zijn. Door deze sensitiviteit ondervinden hoogbegaafde kinderen en jongeren soms problemen op school. De auteur is van mening dat door het coachen van kinderen op sociaal en emotioneel gebied en bij het ontwikkelen van hun leervaardigheden, ze hun zelfvertrouwen versterken en ze hun zelfregulatie verbeteren. De sensitiviteit is dan niet langer een last maar draagt bij aan de ontwikkeling van hun talent. Het boek bestaat uit een theoretische onderbouwing, met daarnaast een stappenplan voor begeleidingsgesprekken, een hoofdstuk dat geschreven is voor het kind, tientallen werkvormen en een aantal bijlagen. Ook worden het boek ondersteund met casussen uit de eigen praktijk van de auteur.
Het boek is niet aanwezig in het kenniscentrum en kost € 24,95

KIQT+

De KIQT+ [Kinder IQ Test Plus], ontwikkeld door Scaliq Psychometrics, is een nieuwe test voor kinderen waarvan wordt vermoed dat ze meer- of hoogbegaafd zijn. De test is op zijn best bij een IQ van 115 tot 170, waar veel andere testen zich richten op het gemiddelde kind (IQ 85-115). De test bevindt zich in de validatiefase. Scaliq Psychometics zoekt nog mensen die mee willen doen met het ijkingsproces.
Bron: Jo Verlinden, hij bezocht de workshop KIQT+ tijdens de SLO conferentie over hoogbegaafdheid.
Lees meer over KIQT+

enIQma : professionaliseringsspel (hoog)begaafdheid

Anouke Bakx
Assen : Van Gorcum, 2019
ISBN 9789023256649
EnIQma is een professionaliseringsspel rondom (hoog)begaafdheid voor het primair onderwijs. Het spelbord is gebaseerd op het model van handelingsgericht werken. Met het spel kan een schoolteam oefenen met casussen en signalen die mogelijk wijzen op (hoog)begaafdheid. Het spel biedt ook een methodiek aan waarmee een leerkracht aan de slag kan gaan voor zijn of haar leerlingen. EnIQma bevat in totaal drie spelvormen en een methodiek.
De spelvormen:
- Feit of fabel: een spel wat kan gespeeld worden als start van EnIQma of als losse activiteit, waarin de kennis over (hoog)begaafheid getoetst kan worden. Deze ronde kan gespeeld worden als start van het spel of als losse activiteit, bijvoorbeeld aan het begin van een vergadering of studiedag.
- Casus: ontdek als team welke signalen van (hoog)begaafdheid je kunt tegenkomen bij leerlingen en bespreek die met elkaar aan de hand van casussen.
- Onderzoek: onderzoek wat iemand ziet/vermoedt en verken welke acties hierbij passend zijn. Met de grote uitgewerkte onderzoekskaarten worden er tips gegeven en kan het team verkennen welke stappen gezet kan worden richting passend onderwijs voor (hoog)begaafde kinderen.
Na het spelen van de spelrondes kunnen de opgedane inzichten toegepast worden in de praktijk. Hierbij worden alle stappen op de voor- en achterkant van het spelbord doorlopen met de bijbehorende kaarten. Zo wordt op systematische wijze onderzocht welke acties een team kan inzetten bij (hoog)begaafde leerlingen van zijn of haar
school, wie hierbij betrokken is en hoe acties geëvalueerd worden. De methodiek kan helpen bij het maken van een handelingsplan.
Op www.eniqma.nl is achtergrondinformatie over het spel te vinden en ondersteunende filmpjes.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 55,--

Speciaal onderwijs voor slimme leerlingen : gaan we verstandig om met onze slimme leerlingen?

Joop A.E. Smits
Februari 2019
Onlangs is een onderzoek (Smits, 2019) afgesloten naar de meerwaarde van voltijd-hoogbegaafde scholen (VT-HB-scholen). De conclusie is dat er voldoende redenen zijn om het bestaansrecht van het ‘speciaal onderwijs’ voor hoogbegaafde leerlingen te rechtvaardigen, ondanks het feit dat ongeveer een kwart van de hoogbegaafde leerlingen op cognitief terrein minder profijt heeft van dit onderwijs dan verwacht. Zijn er onderzoeksbevindingen die relevant zijn voor een ‘gewone’ basisschool en voor de plusklasaanpak? Er zijn onvoldoende gegevens over plusklasleerlingen om daar valide en algemeen geldende uitspraken over te doen. Wel zijn er met grote terughoudendheid enkele voorlopige bevindingen te schetsen.
Lees hier verder

Wat is cognitieve begaafdheid? | Ervaringen met Lesson study

In deze editie TALENT-nieuwsbrief een artikel rond wat cognitieve begaafdheid nu precies is én enkele bevindingen van de leraren die in onze Lesson Study aan de slag gingen met hun eigen lesgeven aan cognitief begaafde leerlingen. Open Nieuwsbrief nr. 5 van TALENT-nieuwsbrief

Gaan we verstandig om met onze slimme kinderen? : de meerwaarde van voltijd-hoogbegaafde scholen

Dit is de titel van een artikel in Basisschoolmanagement nummer 4 (2019), p. 4-8 van Joop Smits en Cor Aarnoutse.
Uit hun onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het speciaal onderwijs voor hoogbegaafde kinderen over het algemeen zeer goed is en beter dan dat van zogenaamde zusterscholen. Ze concluderen dat er voldoende redenen zijn om het bestaansrecht van het speciaal onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen te rechtvaardigen, ondanks het feit dat ongeveer een kwart van de hoogbegaafde leerlingen op cognitief terrein weinig profijt heeft van dit onderwijs.

Talent jrg. 21, nr.2 2019

In het nieuwste nummer van Talent o.a. de volgende artikelen:

Vergoede zorg en pgb’s bij hoogbegaafdheid
Priscilla Keeman
p. 12-14
Hoe moeilijk of makkelijk is het om zorg voor hoogbegaafde kinderen vergoed te krijgen? Pedagoge en voormalig gezinsvoogd Ilse van Hout bundelde alle vragen die ze tegenkwam en schreef er een brochure over.‘ De hulpvraag goed formuleren, dat is belangrijk.’

CBS De Akker focust op executieve vaardigheden
Martin van Rooij
p.18-21
Hoogbegaafde kinderen hebben vaak moeite met plannen en organiseren. Dat leidt op de middelbare school tot problemen, waardoor het talent niet volledig tot bloei komt. CBS De Akker in Meppel onderkende het probleem en besloot stevig in te zetten op verbetering van de executieve vaardigheden.

Een nieuwe school voor de Intenso's : een nieuw avontuur voor de Intenso vijfling

Saskia Claassens-Hopstaken
Amsterdam : Brave New Books, 2019
ISBN 9789402188127

Boek voor (hoog)sensitieve en/of (hoog)begaafde kinderen. De theorie over de overexcitabilities (uit de positieve desintegratie theorie van prof. Dabrowski), ook wel overprikkelbaarheden of intensiteiten genoemd, is concreet, beeldend en toegankelijk gemaakt door de vijf intensiteiten te vertalen naar vijf draakjes. Deze vijf draakjes bezitten de eigenschappen die passen bij de vijf intensiteiten. Er is gekozen voor draakjes omdat de intensiteiten overeenkomsten vertonen met draakjes; zij hebben de mogelijkheid om je te laten vliegen maar er zit ook vuur in. Vuur dat bij overprikkeling of onderprikkeling gespuwd kan gaan worden. De bedoeling achter de Intenso's is kinderen, ouders en onderwijsprofessionals inzicht te geven in de vijf intensiteiten. Ieder mens heeft één of meerdere van deze intensiteiten en bij (hoog)sensitieve en/of (hoog)begaafde kinderen kunnen deze intensiteiten vaak in sterke mate worden waargenomen. Overprikkeling kan leiden tot bepaald gedrag en voor veel kinderen zorgt dit gedrag voor een stempel, terwijl het enkel om gedrag gaat. De missie is om stempels te verminderen en om begrip te vergroten.

€ 27,50

Mijn hoogbegaafde puber : inspiratieboek voor ouders van hoogbegaafde jongeren

Suzanne Buis
Steenwijk : 248media, 2018. - 152 p.
ISBN 9789079603473
Hoogbegaafde jongeren nemen veel zaken waar. Er is zo veel onlogisch, zo slecht geregeld in de wereld, er is zo veel onrecht en ellende, wie gaat er nu eens iets oplossen?! Daarbij komen grote denkprocessen op gang, waarbij soms alle energie uit het lichaam verdwijnt. Dit kan leiden tot ongemotiveerd gedrag, althans in de ogen van ouders en leerkrachten. In ernstige gevallen kunnen er zelfs depressies of hevige ruzies ontstaan.
Dit boek geeft antwoord op vragen als:
– Waarom doet mijn hoogbegaafde puber zo sloom/brutaal/chaotisch?
– Hoe weet ik wat er omgaat in mijn hoogbegaafde puber?
– Waarom hebben sommige hoogbegaafden juist een prima puberteit?
– Hoe bereiken wij samen een leefbare puberteit?
Met persoonlijke verhalen van pubers, ouders en leerkrachten.
Prijs: € 20,95

Jouw begaafde leerling

Franka van Vlokhoven
Assen :Van Gorcum, 2019. - 176 p.
ISBN 9789023256458
Basis voor het signaleren en begeleiden van (hoog)begaafde leerlingen. De auteur legt uit hoe een klimaat kan worden gecreëerd waarbinnen deze leerlingen zich verder kunnen ontwikkelen. Ook de kenmerken en eigenschappen komen uitgebreid aan bod, ondersteund met praktijkvoorbeelden. Hoe laat je de begaafde leerling zien dat je hem of haar serieus neemt? Hoe bied je een veilige plek binnen de groep? Van Vlokhoven geeft aan wat de voorwaarden zijn om compacten en verrijken tot een succes te maken. De executieve functies spelen daarbij een rol, maar ook de (on)mogelijkheden van de dagelijkse onderwijspraktijk. De suggesties voor verrijking variëren van kleine ‘brainsnacks’ tot het vragen van een prestatie. De Taxonomie van Bloom is uitgewerkt in het boek in 3 themavoorbeelden.
Ook is er aandacht voor de hindernissen die (hoog)begaafde kinderen regelmatig tegenkomen. Denk daarbij aan perfectionisme en faalangst of onderpresteren. Begaafde leerling kunnen bijvoorbeeld ook belemmerd worden door een leer- of gedragsstoornis.
Voor kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong is er een eigen hoofdstuk waarin onder andere wordt uitgelegd hoe rijke speel- en werkhoeken in de groep kunnen worden ingericht.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Prijs: € 20,--