Wat is cognitieve begaafdheid? | Ervaringen met Lesson study

In deze editie TALENT-nieuwsbrief een artikel rond wat cognitieve begaafdheid nu precies is én enkele bevindingen van de leraren die in onze Lesson Study aan de slag gingen met hun eigen lesgeven aan cognitief begaafde leerlingen. Open Nieuwsbrief nr. 5 van TALENT-nieuwsbrief

Grillige begaafdheidsprofielen bij zeer makkelijk lerende leerlingen in het basisonderwijs

Natasja Takács-Tielenburg
In: Orthopedagogiek: Onderzoek en Praktijk. - Jrg. 58 (2019), nr. 3-4 (maart-april); p. 89-111
Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het Nederlandse onderwijs niet altijd goed in staat is om tegemoet te komen aan de onderwijs- en zorgbehoeften van de hoogbegaafde leerling. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn het vergeten van de grote variabiliteit binnen deze groep van zeer makkelijk lerende leerlingen en het leggen van de nadruk op bovengemiddelde, vaak cognitieve, capaciteiten bij de identificatie. Bij deze groep leerlingen kunnen echter grillige begaafdheidsprofielen worden verwacht met sterke en zwakke punten en verschillende talenten. Bij 22 leerlingen in groep 7 van het regulier basisonderwijs werden zes tests afgenomen, die zowel de cognitieve capaciteiten, de taakgerichtheid en -toewijding als de creativiteit meten. Hieruit bleek dat zeer makkelijk lerende kinderen niet enkel bovengemiddeld scoren. Verder werd gevonden dat iedere zeer makkelijk lerende leerling in het bezit is van een grillig en uniek begaafdheidsprofiel. Aanbevolen wordt om bij de identificatie van zeer makkelijk lerende kinderen niet alleen gebruik te maken van tests die de cognitieve capaciteiten meten maar ook gegevens te verzamelen over de taakgerichtheid en -toewijding en de creativiteit en die te combineren met gegevens van andere bronnen, zoals de mening van de leerkracht, om zo voor elke leerling een individueel begaafdheidsprofiel te creëren. Geconcludeerd wordt dat het om zeer makkelijk lerende leerlingen in het regulier basisonderwijs te laten excelleren van essentieel belang is om bij deze profielen aan te sluiten. 

Zoek het even lekker zelf uit : uitdagende opdrachten om te leren plannen

Harrie Meinen
Amsterdam : Boom, 2019. - 160 p.
ISBN 9789024407699
In Zoek het even lekker zelf uit staan vijftig uiteenlopende opdrachten zoals het ontwerpen van een doolhof, Japans rekenen en Ceasarcodes maken. Deze opdrachten dagen kinderen uit om nieuwe dingen te leren, en tegelijkertijd hun planningsvaardigheden te trainen.
Kinderen die net iets meer aankunnen leren sneller. Dit doen ze het liefst door zelf te ontdekken, zelf te experimenteren en zelf te onderzoeken. Ze gaan vaak direct aan de slag, zonder dat ze de opdracht goed lezen. De opdrachten in dit boek, Huzzels, zijn uitdagende opdrachten die leerlingen in groep 7 en 8 stimuleren in iets wat veel intelligente kinderen lastig vinden: plannen en evalueren. De opdrachten moeten namelijk allemaal worden uitgevoerd via een vaste structuur, met het zogenaamde 'Werkplanformulier'.
Uit de lijst met Huzzels zoekt de leerkracht een passende Huzzel. De leerling gaat vervolgens aan de slag met de opdracht en vult het werkplanformulier in. De leerling beschrijft op het werkplanformulier de opdracht, wat er nodig is, hoe hij of zij het werk gaat aanpakken en op welk moment er gewerkt wordt. Na maximaal drie weken moet de opdracht af zijn, en beoordeelt de leerling eerst zelf zijn werk aan de hand van vragen op het formulier. Tenslotte evalueert de leerling samen met de leerkracht de opdracht, en wordt er bekeken of er verbeterpunten zijn.
Prijs: € 25,25

Gaan we verstandig om met onze slimme kinderen? : de meerwaarde van voltijd-hoogbegaafde scholen

Dit is de titel van een artikel in Basisschoolmanagement nummer 4 (2019), p. 4-8 van Joop Smits en Cor Aarnoutse.
Uit hun onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het speciaal onderwijs voor hoogbegaafde kinderen over het algemeen zeer goed is en beter dan dat van zogenaamde zusterscholen. Ze concluderen dat er voldoende redenen zijn om het bestaansrecht van het speciaal onderwijs voor hoogbegaafde leerlingen te rechtvaardigen, ondanks het feit dat ongeveer een kwart van de hoogbegaafde leerlingen op cognitief terrein weinig profijt heeft van dit onderwijs.

CBS De Akker focust op executieve vaardigheden : plannen en organiseren

Martin van Rooij
In: Talent. - Jrg. 21 (2019), nr. 2 (maart); p. 18-21
CBS De Akker in Meppel begon in 2011 met passend onderwijs voor hoogbegaafde kinderen: de Kwadraatafdeling. Aanleiding hiervoor was dat veel hoogbegaafde kinderen vastliepen in het onderwijs en thuis kwamen te zitten. Bij de Kwadraatafdeling laten de leerkrachten de kinderen bewust op weerstand en problemen stuiten, zodat ze op jongere leeftijd al leren om hiermee om te gaan, en niet pas aan het eind van de middelbare school of op de universiteit. In het afgelopen jaar zijn op de school executieve functies steeds meer centraal komen te staan. De leerkrachten maken duidelijk wat zij op dit gebied van de leerlingen verwachten en leggen uit wat executieve functies zijn en waarom deze nodig zijn om succesvol te zijn op de middelbare school. Dat gaat met de methode Wijzer in Executieve Functies van Pica. Het effect van de versterkte focus op executieve functies is nog niet zichtbaar. Vanuit de Rijksuniversiteit Groningen zal hier onderzoek naar worden gedaan.

Hoogbegaafd, en toch een jaar blijven zitten

Verslag van onderzoek van de KU Leuven, de Universiteit Antwerpen en de UGent naar het verloop van de schoolcarrière van hoogbegaafden in vergelijking met die van ‘normale’ leerlingen. Opvallend: op het einde van het middelbaar blijkt dat een op de tien hoogbegaafde leerlingen al eens is blijven zitten. Bij jongens zelfs één op de zes. Lees meer

Zorgen voor en om hoogbegaafden? Vind de wegen in de wereld van de (jeugd)zorg

Ilse van Hout
Oirschot : Klavertje Vijf, 2019
Brochure over de wegen die ouders kunnen bewandelen bij het aanvragen van zorg voor hoogbegaafde jongeren. Voorbeelden van onderwerpen van hulpvragen op basis waarvan de gemeente zorg zou kunnen indiceren, zijn volgens de auteur: - Beperkt zelfvertrouwen - Geen reëel zelfbeeld - Fysieke en mentale onrust, bijvoorbeeld door overprikkeling - Opvallend/zorgelijk gedrag - Sociale situaties niet begrijpen - Geen (sociale) aansluiting kunnen vinden - Gebrek aan zelfinzicht - Niet weerbaar zijn - Tekort aan gelijkgestemden om begrepen te worden - (Sociale) angsten - Gebrek aan dagbesteding of werk - Eenzaamheid, depressie, psychische klachten - Suïcidale gedachten In de brochure wordt ingegaan op de Jeugdwet en het aanvraagtraject voor Zorg in Natura (ZIN) en PersoonsGebonden Budget (PGB), zowel vanuit het perspectief van ouders als zorgaanbieders.
De brochure is te bestellen via info@klavertje-vijf.nl