De hoogbegaafde jongen : wat vindt hij dat hij nodig heeft bij individuele begeleiding

Sjoerd Dirk Meijer
Meppel : IQBegrijp, 2019. - 28 p.
Scriptie European Council for High Ability (ECHA) Opleiding (Universiteit Nijmegen)
Waar vroeger onderzoek naar hoogbegaafdheid zich alleen op mannen richtte, lijkt het erop dat later onderzoek vooral gericht is op hoogbegaafdheid in het algemeen. Het weinige dat geschreven is over (individuele) begeleiding van hoogbegaafde jongens is daardoor niet recent, voornamelijk gebaseerd op literatuuronderzoek en/of op basis van praktijkervaringen van de auteurs. In dit onderzoek is gekeken naar welke begeleidingsbehoeften hoogbegaafde jongens zélf hebben bij individuele begeleiding. Door middel van een online vragenlijst hebben 197 (vermoedelijk) hoogbegaafde jongens (en hun ouders) in de leeftijd van 7 t/m 19 jaar uit Nederland en Vlaanderen aangegeven welke begeleidingsbehoeften zij hebben. De resultaten tonen aan dat hoogbegaafde jongens volgens zichzelf over het algemeen een voorkeur hebben voor een hoogbegaafde begeleider met kennis van hoogbegaafde kinderen. In specifieke situaties is er een voorkeur voor een mannelijke begeleider. Op basis van de genoemde activiteiten uit dit onderzoek hebben de meeste hoogbegaafde jongens een voorkeur voor iets bouwen of maken met de handen, gamen, uitdagende activiteiten (waarbij je na moet denken), sporten, programmeren, spelletjes spelen, activiteiten met dieren en creatieve activiteiten (tekenen/beeldend). De resultaten uit dit onderzoek kunnen gebruikt worden om individuele begeleiding beter af te stemmen op de individuele hoogbegaafde jongen, aangezien geen twee hoogbegaafde jongens hetzelfde zijn.
Download hier de scriptie

De lessen van Day a Week School : over het onderwijs aan cognitief getalenteerde kinderen

Jaap Verouden, Annelies de Muijnck,Stefan Heinink
Nieuwolda : Leuker.nu, 2020. - 126 p.
ISBN 9789463982054
Uitgave ter ere van het tienjarig bestaan van het onderwijsconcept Day a Week School (DWS) in Nederland. Nu, in 2020, krijgen honderden cognitief getalenteerde kinderen van bijna tweehonderd basisscholen binnen dit programma de kans om hun talenten te ontplooien en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. Eén dag per week krijgen zij les van speciaal opgeleide leerkrachten. In kleine groepen met leerlingen die allemaal extra uitdaging nodig hebben, ligt het accent op het proces van leren, denken, samenwerken en het vergroten van het zelfbewustzijn en zelfvertrouwen. DWS biedt een passend aanbod voor kinderen die in het reguliere onderwijs niet volledig tot hun recht komen. Daarbij wordt gekeken naar het hele samenspel van leerprestaties, zijnskenmerken, denkstrategieën en sociale ontwikkeling. De leerlingen blijven vier dagen per week in hun eigen groep en krijgen daarnaast één dag gerichte aandacht. In tien jaar tijd zijn er lessen benut en ontwikkeld en wisselden de DWS-leerkrachten veel kennis en ervaring uit; niet alleen onderling, maar ook met de reguliere basisscholen. Die kennisdeling was een belangrijke motivatie voor het schrijven van dit boek. Het is bedoeld als een inspiratieboek en een doeboek, voor iedereen die in het primair onderwijs werkt en die zich meer wil verdiepen in het onderwijs aan cognitief getalenteerde leerlingen. Tegen een theoretische achtergrond worden er veel praktische handvatten gegeven om meer differentiatie aan te brengen in het onderwijs. Met de voorbeeldlessen kan direct aan de slag worden gegaan. Verschillende leerkrachten vertellen hoe zij DWS in de praktijk vormgeven. Het concept van de Day a Week School is oorspronkelijk ontwikkeld door Carol Cummings en Aileen Hoare en werd destijds ondergebracht bij de Britse vereniging van onderwijsadviseurs voor meer- en hoogbegaafden: NACE (www.nace.co.uk). Begin 2009 is het project naar Nederland gehaald door Het ABC, in samenwerking met drie Amsterdamse schoolbesturen uit de stadsdelen Noord, Centrum en Zuid.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 32,50

Leven met intensiteit

Susan Daniels, Michael M. Piechowski
Utrecht : Novilo, 2019. - 425 p.
ISBN 9789081916769
Uiteenzetting over de theorie van positieve desintegratie en hyperprikkelbaarheid van Kazimierz Dabrowski. Verschillende (Amerikaanse) auteurs bespreken in dit boek aspecten van Dabrowski's visie op emotionele ontwikkeling, gerangschikt in vier delen: de theorie zelf, de toepassing voor ouders en leerkrachten, de volwassenheid en recent onderzoek. Dit boek steunt sterk op de opvatting dat hoogbegaafde kinderen in staat zijn tot een optimale zelfverwezenlijking, maar daarin vaak niet begrepen of gesteund worden door hun omgeving. Want die omgeving bestaat vaak uit mensen die qua 'meergelaagdheid' (Dabrowski's term om aan te geven dat mensen verschillen in niveau van ontwikkeling) minder ver zijn en dus weinig tot geen innerlijke groei nastreven. Het boek bevat vooral beschrijvingen van de mismatch tussen kinderen en hun omgeving.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,95

Op de vlucht!

Friedemann Friese
Drachten : Eduforce

ISBN 8718026302535

Coöperatief spel met 90 kaarten.

'Op de vlucht' is een leuk coöperatief spel voor spelers die van puzzelen houden. Voor thuis of voor in de (plus)klas. Snel te starten en snel te spelen.
Een spel dat niet helemaal waterdicht is. Regels zijn soms op meerdere manieren te interpreteren waarbij overleggen essentieel is. Je moet steeds een stapje verder zien te komen en dat valt zeker niet mee. Een uitdagend coöperatief spel waarbij (slimme) kinderen en volwassenen samen gaan puzzelen om de opdrachten uit te voeren. Je moet goed kunnen overleggen en plannen. De regels veranderen steeds. Met dit spel haal je de escape room op school of in huis.
Het spel is ontworpen voor 1 tot 4 spelers die zelfstandig of als groep problemen gaan oplossen. Het is niet nodig om vooraf regels en een handleiding door te nemen, gedurende het spel komen er steeds meer regels bij. Het is ook een bijzondere uitdaging om het spel helemaal allemaal op te lossen!
Plusklas
‘Op de vlucht’ is leerzaam om in de plusklas te spelen of tijdens tussenuurtjes. Voor groep 6, 7 en 8. Niet aanwezig in kenniscentrum. Het spel kost € 14,95

Reken-wiskundeonderwijs voor (potentieel) hoogpresterende basisschoolleerlingen

Bauke Milo, Mariëlle Reemers, Heleen Vinckemöller, Hans van den Berg
In: Volgens Bartjens. - Jrg. 39, nr. 4 (april 2020). - p. 41-53
De Inspectie van het Onderwijs onderzocht op 197 basisscholen hoe het reken-wiskundeonderwijs aan (potentieel) hoogpresterende leerlingen wordt vormgegeven. In dit onderzoek werd gekeken naar mogelijk effectieve onderwijskenmerken op 4 niveaus: de leraar, de les, de school en de leerling.
Het beeld dat na dit onderzoek is ontstaan is dat het huidige reken-wiskundeonderwijs deze leerlingen onvoldoende uitdaagt. De auteurs hebben de onderzochte kenmerken die bij kunnen dragen aan effectief reken-wiskundeonderwijs voor hoogpresterende leerlingen maar beperkt aangetroffen op de scholen. Op basis van deze bevindingen worden er een aantal aanbevelingen gedaan om het reken-wiskundeonderwijs voor deze leerlingen te versterken.
Open hier het artikel

Talent. - Jrg. 22, nr. 2 (2020)

Aanpak op de grens van zorg en onderwijs : hoogbegaafdheid én thuiszitter

Bespreking - door Femke Hovinga - van Feniks Talent, een expertisecentrum voor (hoog)begaafde onderpresteerders, uitvallers en (bijna) thuiszitters. Besproken worden: onderpresteren, de invloed van de school, begeleiding van leerlingen en hoe leerlingen die thuiszitten terug kunnen komen in de samenleving. Allereerst worden drie factoren genoemd die ervoor zorgen dat hoogbegaafde leerlingen uiteindelijk uitvallen, omdat zij aan het begin van de basisschool niet meer cognitief betrokken zijn. Deze factoren zijn: de push, bijvoorbeeld langere tijd onvoldoendes halen; de pull, hierbij gaat het om invloeden buiten de school; en de fall out, dit betekent dat leerlingen de zin van school of het leerproces niet meer goed zien en daardoor de betrokkenheid langzaam verliezen. Dit laatste risico is groter op scholen met onvoldoende ondersteuning.
Voor leerlingen die op school hun potentieel niet goed in kunnen zetten, is er expertisecentrum Feniks Talent. Het doel van Feniks Talent is om hoogbegaafde thuiszitters in hun ontwikkeling te begeleiden. Dit kan terug naar school zijn, maar ook andere routes komen regelmatig voor. Jongeren komen met een zorgvraag, waarbij hun (hoog)begaafdheid de grootste trigger is. Gedurende het programma werken jongeren aan diverse ontwikkelpunten en vaardigheden. Er zijn gesprekken met hun trajectbegeleider, ze nemen deel aan het groepsprogramma om vaardigheden te ontwikkelen én bereiden zich in veel gevallen voor op terugkeer naar het onderwijs. Door Feniks Talent komen hoogbegaafde leerlingen in contact met andere leerlingen, waardoor zij kunnen communiceren met cognitief gelijken.
Artikel op p. 38-41 in Beter Begeleiden, nr. 6 (december 2019).