Regel en uitzondering : over passend onderwijs bij hoogbegaafdheid

Hoewel passend onderwijs per definitie moet aansluiten bij de onderwijsbehoeften van een kind, blijkt dit in de praktijk lang niet altijd te kunnen worden gerealiseerd bij leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Waarom niet? En hoe moet het dan wel? In dit artikel in het decembernummer van Beter begeleiden zet Sven Matthijssen resultaten van onderzoek naar onderwijs aan deze leerlingen op een rij en geeft handvatten voor het toepassen hiervan. De sleutel tot passend onderwijs blijkt de onderwijsprofessional, die niet alleen weet wát effectief is, maar vooral hóé een methode op dít moment effectief is voor déze leerling.
Open Regel en uitzondering : over passend onderwijs bij hoogbegaafdheid

Spelend leren

Els Schrover
Nijmegen : Centrum voor Begaafdheidsonderzoek, 2021
- Bouwen en spellen bedenken met knijpers
- Schieten met knijpers
- Opdrachten met rietjes van papier
Uitdagend lesmateriaal voor leerlingen, waarbij iedere opdracht altijd meer dan één oplossing heeft en er dus geen vaste manier is waarop het ‘moet’. Het leerdoel van de lessen is het ontwikkelen van zelfinzicht bij de leerlingen, wat betreft hun eigen leerhouding, hun vermogen tot samenwerken en hun eigen denk- en leerproces. Het doel voor de leerkracht bij de inzet van de lessen is hen meer inzicht te geven in deze denkprocessen en hoe de leerlingen omgaan met uitdagingen en problemen. Het gaat om het denk- en leerproces dat zich afspeelt bij de leerlingen, meer dan om het resultaat. De opdrachten zijn geschikt voor heel de klas, omdat de makers hopen dat bij het werken ermee bepaalde leerlingen mogelijk opvallen die bij het reguliere schoolwerk onder de radar blijven en laten ze bij dit soort speelse en ongewone opdrachten meer van hun talenten zien. Tegelijkertijd zijn de opdrachten ‘open’ en spannend genoeg om ook aan de begaafde leerlingen in de klas uitdaging te bieden. Bij elke opdracht is aangegeven wat de punten zijn waarop bij de observatie van de deelnemers gelet kan worden. Ook de leerpunten van de opdrachten zijn aangegeven voor de nabespreking, zodat de leerlingen dat wat ze over zichzelf leren bij een opdracht ook leren te gebruiken voor hun reguliere schoolwerk. De boekjes zijn zowel in te zetten in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs en zijn geschikt voor alle leerlingen.

Intens, authentiek en vrij : Hoogbegaafd in deze wereld

Renata Hamsikova
Zwaag : Ieku Advies, 2020. - 440 p.
ISBN 9789080417458
Hoogbegaafde kinderen worden vaak niet begrepen en passen zich aan aan de maatschappij. Hierdoor wordt hun potentieel niet ten volle benut. In dit boek wordt geschetst wat hoogbegaafd zijn betekent. De auteur stelt dat het niet alleen om verrijking en verdieping gaat, maar dat opvoeding en begeleiding van een hoogbegaafde dieper gaat en breder is dan dat. Hamsikova wil laten zien wat nodig is om authentiek en vrij te zijn als hoogbegaafde en hoe ouders en onderwijsgevenden kinderen hiermee kunnen helpen.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost 65 euro.

Basisondersteuning (hoog)begaafdheid groep 3-8

Om leerkrachten een overzicht te geven in wat (hoog)begaafde leerlingen zoal nodig hebben, hebben we geprobeerd de basisondersteuning op één A4 weer te geven. Dit is het resultaat voor groep 3-8. De leerkracht kan op deze manier zien wat al goed lukt bij het bieden van passend onderwijs voor deze groep leerlingen en kan vervolgens bepalen welk volgend stapje hij zou kunnen zetten. Natuurlijk ook schoolbreed te gebruiken, om te zien waar je als school staat en welke volgende schoolontwikkeling gemaakt kan worden.
Bron: Post van Lieke Achten op LinkedIn
Open Basisondersteuning (hoog)begaafdheid groep 3-8

Uitdagende peuters en kleuters uitdagen : (on)gewenst gedrag bij een ontwikkelingsvoorsprong

Marijne Sammels, Willeke Rol
Apeldoorn : Garant, 2021. - 205 p.
ISBN 9789044138443
Peuters en kleuters die voorlopen in hun ontwikkeling ten opzichte van leeftijdsgenoten kunnen tegelijkertijd ingewikkeld en/of ongewenst gedrag laten zien. Het feit dat deze twee aspecten met elkaar verband houden is niet altijd even duidelijk. Ondersteuning of correcties die bij de meeste kinderen goed werken, blijken bij deze kinderen weinig effect te hebben of zelfs tegengesteld te werken. Uitgangspunt van het boek is om kennis en inzicht te geven in het gedrag en de behoeften van pientere peuters en kleuters. Daarnaast biedt het praktische handvatten voor een passende begeleiding van deze kinderen in de groep. Er wordt uitgelegd wat een ontwikkelingsvoorsprong is en hoe deze te herkennen. Er wordt beschreven hoe en waarom de ontwikkeling bij uitdagende peuters en kleuters anders verloopt dan bij andere kinderen. Hierbij wordt er een koppeling gelegd tussen diverse theorieën en de praktijk.
Niet aanwezig in kenniscentrum. Het boek kost € 29,50.

Hoe begeleid je hoogbegaafde leerlingen?

Compacten is een goede manier om aan te sluiten bij de onderwijsbehoeften van hoogbegaafde leerlingen. Marije den Otter deed voor haar masterscriptie onderzoek naar de manier om docenten te ondersteunen bij dat compacten. Ze ontwikkelde een tool met zes stappen.
Open Hoe begeleid je hoogbegaafde leerlingen?

Optimaliserend Onderwijs: gelijke onderwijskansen voor alle leerlingen in één groep

Ondersteuning van gelijke onderwijskansen voor alle leerlingen in één groep vereist goed voorbereide speel-/leeromgevingen. Dit kan via ‘Optimaliserend Onderwijs’. Belangrijke kenmerken en de ontwikkeling hiervan in school worden toegelicht. Eerste praktijkervaringen bij leerlingen én leerkrachten zijn positief. Artikel van Ton Mooij op wij-leren.nl
Open Optimaliserend Onderwijs: gelijke onderwijskansen voor alle leerlingen in één groep